Pierwsza pomoc przedlekarska

Wiadomo┼Ťci wst─Öpne - Podstawowym obowi─ůzkiem kieruj─ůcego jest udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach. Poj─Öcie "pierwsza pomoc" oznacza natychmiastowe zabiegi do czasu zapewnienia osobom poszkodowanym opieki lub pomocy lekarskiej. Pierwsza pomoc obejmuje opatrywanie ran, tamowanie krwotok├│w, prowizoryczne unieruchomianie i sztuczne oddychanie. Czynno┼Ťci te maj─ů na celu utrzymanie ┼╝ycia poszkodowanego do czasu przybycia fachowego personelu medycznego. Podstawowymi czynno┼Ťciami ratowniczymi przy udzielaniu pierwszej pomocy s─ů:
 

  • zadbanie o bezpiecze┼ästwo ruchu drogowego w miejscu  wypadku,
  • ocena stanu poszkodowanego,
  • usuni─Öcie poszkodowanego z miejsca wypadku, je┼Ťli jest zagro┼╝one jego bezpiecze┼ästwo,
  • wezwanie na miejsce wypadku pogotowia ratunkowego oraz Policji.


Pomoc rannym - W wyniku wypadku drogowego cz─Östo dochodzi do zranienia jego uczestnik├│w. Podczas udzielania pierwszej pomocy nale┼╝y:  

  • ostro┼╝nie przenie┼Ť─ç rannego (je┼╝eli nie zagra┼╝a to jego bezpiecze┼ästwu),
  • delikatnie go u┼éo┼╝y─ç i ciep┼éo okry─ç,
  • zatamowa─ç krwotok i za┼éo┼╝y─ç opatrunek,
  • w przypadku podejrzenia o z┼éamanie pewnych cz─Ö┼Ťci cia┼éa nale┼╝y je unieruchomi─ç.


Przed rozpocz─Öciem opatrywania ran nie wolno usuwa─ç z nich ┼╝adnych cia┼é obcych i przemywa─ç ┼╝adnym ┼Ťrodkiem odka┼╝aj─ůcym. Nale┼╝y jednak oczy┼Ťci─ç sk├│r─Ö woko┼éo rany. Na ran─Ö nale┼╝y po┼éo┼╝y─ç pakiet gazy lub inny czysty materia┼é, staraj─ůc si─Ö przy tym nie dotyka─ç tych miejsc opatrunku, kt├│re b─Öd─ů przylega┼éy bezpo┼Ťrednio do rany. Nast─Öpnie nale┼╝y umocowa─ç opatrunek przy pomocy opaski lub banda┼╝a. Banda┼╝owanie powinno przebiega─ç w taki spos├│b, aby nie sprawia┼éo poszkodowanemu dodatkowych dolegliwo┼Ťci. W momencie stwierdzenia u poszkodowanego z┼éamania lub zwichni─Öcia ko┼äczyny, nale┼╝y j─ů unieruchomi─ç.  

Sztuczne oddychanie i masa┼╝ serca - W przypadku stwierdzenia u poszkodowanego braku oddechu nale┼╝y zastosowa─ç sztuczne oddychanie. Przed rozpocz─Öciem tej czynno┼Ťci nale┼╝y rozlu┼║ni─ç ubranie poszkodowanego i usun─ů─ç palcem cia┼éa obce z jego jamy ustnej. Zabieg sztucznego oddychania nale┼╝y wykonywa─ç do czasu wyst─ůpienia samoistnych ruch├│w oddechowych poszkodowanego. W przypadku zaniku pracy serca nale┼╝y wykona─ç zabieg masa┼╝u serca. Wyr├│┼╝niamy dwa sposoby sztucznego oddychania:
 

  • metoda "usta-usta",
  • metoda "usta-nos".

"usta-usta" - Sztuczne oddychanie t─ů metod─ů nale┼╝y przeprowadzi─ç w nast─Öpuj─ůcy spos├│b:  

  • odchyli─ç g┼éow─Ö poszkodowanego do ty┼éu, w celu otwarcia dr├│g oddechowych,
  • otworzy─ç usta poszkodowanego,
  • palcami jednej r─Öki zacisn─ů─ç nos poszkodowanego,
  • powoli wdmuchiwa─ç powietrze do p┼éuc poszkodowanego poprzez jego usta. Podczas wdmuchiwania powietrza klatka piersiowa poszkodowanego powinna si─Ö unosi─ç,
  • odj─ů─ç usta. Klatka piersiowa poszkodowanego powinna opada─ç.

"usta-nos" - Spos├│b ten polega na zamkni─Öciu ust poszkodowanego i wdmuchiwaniu mu powietrza do p┼éuc poprzez jego nos. Cz─Östotliwo┼Ť─ç wykonywania oddech├│w powinna wynosi─ç oko┼éo 16 razy na minut─Ö. Je┼╝eli po czterech wdmuchni─Öciach nie wyczuwa si─Ö t─Ötna, nale┼╝y rozpocz─ů─ç masa┼╝ serca.

Masa┼╝ serca - Ma on na celu przywr├│cenie t─Ötna poszkodowanego. W celu wykonania masa┼╝u serca nale┼╝y:  

  • wykona─ç dwa wdmuchni─Öcia powietrza stosuj─ůc si─Ö do zasad obowi─ůzuj─ůcych przy sztucznym oddychaniu,
  • na 1/3 dolnej cz─Ö┼Ťci mostka nale┼╝y u┼éo┼╝y─ç lew─ů r─Ök─Ö, a na niej praw─ů tak, aby d┼éonie krzy┼╝owa┼éy si─Ö i wywiera┼éy nacisk tylko na mostek,
  • wykona─ç oko┼éo 12 uci┼Ťni─Ö─ç na mostek. Cz─Östotliwo┼Ť─ç ucisk├│w powinna wynosi─ç oko┼éo 75-80 razy na minut─Ö, a sam nacisk powinien powodowa─ç uginanie si─Ö mostka poszkodowanego o oko┼éo 3-5 cm,
  • nast─Öpnie po oko┼éo 12 uci┼Ťni─Öciach nale┼╝y ponownie wykona─ç dwa wdmuchni─Öcia powietrza i ponownie rozpocz─ů─ç uciskanie mostka,
  • co oko┼éo 45 sekund nale┼╝y sprawdza─ç, czy u poszkodowanego powr├│ci┼éa praca serca i czynno┼Ťci oddychania.

  •  
Tamowanie krwotok├│w - Przyczyn─ů krwotoku zewn─Ötrznego lub wewn─Ötrznego jest przerwanie naczy┼ä krwiono┼Ťnych. W przypadku krwotoku t─Ötniczego mo┼╝na zaobserwowa─ç tryskanie z rany jasnych strumieni krwi. W przypadku wyst─Öpowania silnego krwawienia nale┼╝y na ran─Ö po┼éo┼╝y─ç kawa┼éek gazy lub innego czystego materia┼éu i przymocowa─ç go opask─ů lub banda┼╝em ze wzmo┼╝onym dociskiem. Je┼Ťli opatrunek mocno nasi─ůka krwi─ů (co ma miejsce na przyk┼éad przy krwotoku ┼╝ylnym), to na opatrunek nale┼╝y na┼éo┼╝y─ç mocno ┼Ťci┼Ťni─Öty kawa┼éek waty, gazy lub banda┼╝a i silnie docisn─ů─ç opask─ů lub banda┼╝em. Przy krwotoku t─Ötniczym nale┼╝y zastosowa─ç opatrunek uciskowy.
W przypadku zmia┼╝d┼╝enia lub obci─Öcia ko┼äczyny nale┼╝y zastosowa─ç opask─Ö uciskow─ů. Nale┼╝y j─ů stosowa─ç tylko w sytuacjach wyj─ůtkowych, gdy inne ┼Ťrodki i przedsi─Öwzi─Öcia zawiod┼éy. Opask─Ö uciskow─ů nale┼╝y pozostawia─ç na ko┼äczynie nie d┼éu┼╝ej ni┼╝ przez 1,5 godziny, gdy┼╝ inaczej mo┼╝e to spowodowa─ç niedokrwienie ko┼äczyny. W przypadku braku opaski uciskowej mo┼╝na zastosowa─ç w zamian rurk─Ö gumow─ů lub d─Ötk─Ö rowerow─ů. W ┼╝adnym wypadku nie wolno stosowa─ç cienkich i nieelastycznych materia┼é├│w takich jak drut, sznurek lub ┼╝y┼éka.  

Z┼éamania - Je┼╝eli stwierdzimy u poszkodowanego z┼éamanie b─ůd┼║ zwichni─Öcie ko┼äczyny, nale┼╝y j─ů unieruchomi─ç. Pod ┼╝adnym pozorem nie wolno zmienia─ç po┼éo┼╝enia z┼éamanej ko┼äczyny. Do unieruchomienia ko┼äczyny mo┼╝emy u┼╝y─ç np. deski, kija oraz opaski lub paska.
W przypadku podejrzenia urazu kr─Ögos┼éupa, poszkodowanego nale┼╝y pozostawi─ç w dotychczasowej pozycji lub je┼Ťli jest przytomny po┼éo┼╝y─ç na wznak na r├│wnym, twardym pod┼éo┼╝u.

Pozycja bezpieczna - Je┼╝eli poszkodowany nie wymaga ┼╝adnych zabieg├│w, nale┼╝y u┼éo┼╝y─ç go w pozycji bezpiecznej. Pozycja ta uniemo┼╝liwia zad┼éawienie si─Ö poszkodowanego w┼éasn─ů ┼Ťlin─ů b─ůd┼║ wymiocinami, zapobiega tak┼╝e takiemu u┼éo┼╝eniu si─Ö j─Özyka w jamie ustnej poszkodowanego, kt├│re mog┼éoby powodowa─ç trudno┼Ťci w oddychaniu.
W celu u┼éo┼╝enia poszkodowanego w pozycji bocznej nale┼╝y podej┼Ť─ç do niego od strony boku, na kt├│rym ma by─ç u┼éo┼╝ony. Teraz nale┼╝y g├│rn─ů ko┼äczyn─Ö boku, przy kt├│rym si─Ö znajdujemy u┼éo┼╝y─ç wzd┼éu┼╝ tu┼éowia a doln─ů zgi─ů─ç w stawie biodrowym i kolanowym. Nast─Öpnie jedn─ů r─Ök─ů nale┼╝y chwyci─ç za przeciwn─ů r─Ök─Ö poszkodowanego, a drug─ů r─Ök─ů za biodro poszkodowanego (z przeciwnej strony) oraz obr├│ci─ç poszkodowanego na bok. Ko┼äcow─ů czynno┼Ťci─ů jest zgi─Öcie przeci─ůganej ko┼äczyny g├│rnej poszkodowanego w stawie ┼éokciowym i pod┼éo┼╝enie mu r─Öki pod policzkiem.

Wstrz─ůs - U ofiar wypadku mo┼╝e nast─ůpi─ç wstrz─ůs urazowy. Objawia si─Ö on przede wszystkim przyspieszonym t─Ötnem i oddechem, obni┼╝eniem ci┼Ťnienia t─Ötniczego krwi, poszkodowany mo┼╝e mie─ç r├│wnie┼╝ blad─ů, wilgotn─ů i ch┼éodn─ů sk├│r─Ö.
Wstrz─ůs jest bardzo niebezpiecznym stanem, gwa┼étownie zagra┼╝aj─ůcym ┼╝yciu, dlatego te┼╝ do czasu przybycia fachowej obs┼éugi medycznej nale┼╝y zaj─ů─ç si─Ö poszkodowanym. Gdy poszkodowany jest nieprzytomny nale┼╝y go u┼éo┼╝y─ç w pozycji bezpiecznej (je┼╝eli nic nie stoi na przeszkodzie). W przypadku, gdy poszkodowany jest przytomny nale┼╝y po┼éo┼╝y─ç go na plecach, unie┼Ť─ç mu nogi powy┼╝ej tu┼éowia, a g┼éow─Ö odchyli─ç do ty┼éu. Poszkodowany maj─ůcy obra┼╝enia g┼éowy powinien by─ç u┼éo┼╝ony na wznak, z g┼éow─ů uniesion─ů powy┼╝ej poziomu serca, nie nale┼╝y jednak przeci─ůga─ç do klatki piersiowej. Poszkodowanego z obra┼╝eniami jamy ustnej, nosa lub szyi nale┼╝y u┼éo┼╝y─ç w pozycji siedz─ůcej; zapobiegnie to zakrztuszeniu si─Ö poszkodowanego. Gdy u ofiary wypadku wykryjemy obra┼╝enia klatki piersiowej, nale┼╝y u┼éo┼╝y─ç j─ů w pozycji p├│┼ésiedz─ůcej. Osoby poszkodowane z obra┼╝eniami brzucha nale┼╝y po┼éo┼╝y─ç na plecach tak, aby mia┼éy lekko uniesiony, podparty tu┼é├│w, a jej nogi by┼éy ugi─Öte w stawach kolanowych i biodrowych. Je┼╝eli stwierdzimy u poszkodowanego du┼╝y ubytek krwi, to nale┼╝y u┼éo┼╝y─ç go na wznak, na p┼éaskiej powierzchni z uniesionymi ko┼äczynami dolnymi i obni┼╝on─ů g┼éow─ů.